Oct
30

Editoriau

de Maurici Romieu, president Revista N° 820-821 / 2011

Arron l’arrefús de la comission paritària de las publicacions e agéncias de premsa deu 16 de seteme de 2010 d’acordar a l’Escòla Gaston Febus – Edicions Reclams un certificat d’inscripcion, l’associacion que mandè au Tribunau Administratiu de París ua requèsta en anullacion. Qu’aprenem per corrièr qu’aqueth tribunau vien d’anullar la decision de la comission paritària e de’u demandar de tornar examinar la nosta demanda dens un delai de dus mes. La comission paritària qu’a la possibilitat totun de har apèl auprès de la Cort Administrativa d’Apèl. Los arguments presentats dens lo dossièr de requèsta en anullacion apitat per Eric Rey-Bethbeder qu’an convençut los jutges deu Tribunau Administratiu.

Aquera decision que’ns hè beròi gai pr’amor los gavidaires de l’Escòla Gaston Febus qu’èran estats hòrt maucorats en léger lo requisitòri deu representant deu Ministèri de la Cultura. Personaument, çò qui m’avè tumat qu’èra qu’aqueth representant demandava l’aplicacion ad litteram deus tèxtes juridics shens considerar a nat moment l’especificitat d’ua revista com Reclams e, mei generaument, d’ua revista literària, en quina lenga que sia. Qu’ei pèc de préner en compte sonque lo critèri deu ligam deu contiengut dab l’actualitat immediata. Summum jus, summa injuria, ce ditz un adagi juridic latin (injustícias que pòden vàder d’ua aplicacion tròp mecanica de la lei.) Qu’ei aparentament çò qu’a pensat lo Tribunau Administratiu, puishque justifica atau la soa anullacion : “Considérant que […] la décision du 16 septembre 2010, par laquelle la commission a refusé de délivrer un certificat d’inscription à la publication “Reclams de Bearn e Gasconha”, au motif qu’elle ne présentait pas un lien suffisant avec l’actualité est entachée d’excès de pouvoir ; que l’association requérante est fondée à en demander l’annulation[…]”
Aquera decision, se ne i a pas nat recors de la part deu Ministèri de la Cultura, que’ns balha drin d’arsec tà perseguir lo prètzhèit aviat, cent quinze ans a, peus fondators de l’Escòla Gaston Febus. Enfin que’ns permet d’esperar condicions melhoras de foncionament suu plan financèr dab ua baisha deu còst deus mandadís au moment quan las baishas de las subvencions e de las ventas deus libes reduseishen la nosta autonomia financèra.

Çò qui suspren dens aqueth ahar, qu’ac cau díser clar, qu’ei l’intransigéncia deu Ministèri de la Cultura. Participar financèrament au còst deu mandadís deus 400 numèros annaus d’ua revista com Reclams ne representa pas ua grana despensa. Mei generaument, n’ei pas la premsa occitana qui risca d’arroeinar aqueth Ministèri (un setmanèr, un dotzenat de revistas bimensuaus, trimestriaus o biannaus). Aqueth arrefús que participa indirèctament a l’esglachada d’ua lenga e d’ua cultura e qu’ei ua miaça tà la diversitat culturau ; mes que sabem qu’aquera diversitat n’ei pas vertadèrament presa en compte en França.
Çò qui supren tanben qu’ei que lo ministèri, deu quau la foncion purmèra e deveré estar d’ajudar e de sostiéner la Cultura o meilèu las culturas, qu’arrefusa de préner en consideracion la diversitat culturau ; tad eth, la sola cultura digna d’existir qu’ei la Cultura (qu’ei a díser la cultura oficiau) o meilèu la “monocultura” (francesa, plan solide). Ua tau politica que representa ua miaça per la sauvaguarda de la diversitat culturau. La diversitat culturau ! Ua realitat qui hè paur a la màger part deus politics a noste, mentre que deveré estar ua causa valorizada e partejada per tots, ua hont d’enriquiment mutuau.

Mercés au tribalh de mantuns scientifics, quauques politics que començan de préner en compte l’importància de la diversitat biologica (o biodiversitat) shens laquau l’existéncia de l’espècia umana ei miaçada a tèrmi mejan o long. Mès que son hèra reales los scientifics qui an pres consciéncia de l’importància de la diversitat culturau qui ei autan miaçada com la diversitat biologica. Los qui ac an hèit ne son pas hèra escotats. Peu moment, nat politic (e seré ua manca d’informacion, de reflexion ?) ne la pren en consideracion : lengas e culturas minoritàrias que continuan de desaparéisher, que sian las deus pòbles dits primitius
o la deus pòbles qui ne son pas politicament reconeishuts mes qui
existeishen totun.
Sus aqueth punt, que volerí citar quauques tròç d’un libe hòrt interessant de l’anthropològue canadian Wade Davis : Per definicion, cada
cultura que representa ua branca vitau deu noste arbo genealogic, lo recaptader d’un saber, d’ua experiéncia, e, per encàs, ua hont d’inspiracion e ua promessa d’aviéner. Com ac hè remarcar lo lingüista Ken HALE deu Massachussetts Institute of Tecnology : “Quan se pèrd ua lenga, que son ua cultura, riquesas intellectuaus, ua òbra d’art qui’s pèrden ; qu’ei com si lo Louvre èra bombardat.” Que seré plan que lo Ministre de la Cultura e los sons collaborators meditèssen aquera remarca deu lingüista estatsunidenc.
A tots los qui considèran que, fin finala, ne son pas tocats per la desapareishuda d’ua lenga, d’ua cultura e d’ua civilizacion e qu’aquera desapareishuda ne va pas cambiar arren, Wade Davis que respon per ua metafòra : Imaginatz que pujatz dens un avion e que v’apercebetz qu’un mecanician ei a tirar los riblets qui tienen las alas. Que’u demandatz naturaument perqué hè aquò e aqueth òmi que’v respon : “Nat problèma ! Cada riblet qui tiram que representa ua economia e dinc adara tot que s’ei plan passat.” Dilhèu la pèrda d’un riblet n’a pas nada importància mes, a sobras, las alas que finiràn que’s destacaràn.
A noste, que son hèra numerós los qui deverén meditar aquerò e préner en compte l’avís de scientifics qui, deu dehòra enlà, pòden analisar las causas mei plan que los qui son au ras e qui ne veden pas au delà deu caputh deus pès o los qui son embarrats dens un sistèma de pensada unica.

Connexion