Recherche de mots-clés: Total 5 résultats trouvés.
Catégorie: Lenga Classement

Lo mosaïc

Lo mosaïc «assemblatge de peiretas de diferentas colors» es un substantiu qu’existís dins totas las lengas neolatinas, al mens despuèi lo sègle XVI. Lo mot ven de l’italian il mosaico : [moˈzaj ko] en tres sillabas.

Lo mot es masculin en portugués, castelhan, catalan e italian. Es neutre en romanés. Sovent, a un substantiu romanés neutre correspond un substantiu occitan masculin : telefon, telescop, templu son neutres en romanés ; telefòn, telescòpi, temple son masculins en occitan. En francés, la mosaïque es un substantiu femenin despuèi lo sègle XVI. Lo francés es doncas, un còp de mai, una lenga excepcionala dins la familha de las lengas d’origina latina (que s’apèla sovent la familha de las «lengas neolatinas») : es la sola ont aquel mot es femenin. Se disèm una mosaïca sèm en plen sucursalisme francés; se disèm un mosaïc parlam «coma tot lo mond» de Lisbona a Bucarèst.

Lo diccionari francés-occitan (gascon) de Gilabèrt Nariòo e Miquèu Grosclaude qu’ei bahida lo mei bon diccionari bilingüe entà la lenga d’òc. Sol que’s pòt comparar ad eth lo diccionari francés-occitan segon lo lengadocian de Cristian Rapin, enqüèra inacabat, qui per rasons qui desconeishem ne’s tròba pas includit dens la basa dicod’Òc deu site deu Congrès permanent de la Lenga occitana. Mes lo diccionari de Rapin, dont lo prumèr tòme espelí en 1991, sovent que presenta causidas graficas passadas de nòrma. Lo diccionari de Per Noste, per venciva, que pren en compte en un còp las preconizacions deu Conselh de la Lenga Occitana, las abituds escripturaus deus gascons despuish quaranta ans e l’etimologia deus mots. Las soas causidas ortograficas hèra sovent que son satisfasentas.

Que precisam que la fin d’aquesta cronica n’ei pas de har un tribalh de normalizacion ni tanpòc de perpausar solucions mes d’amuishar, de l’interior, çò qu’ei lo foncionament d’ua lenga e, de quan en quan, la complexitat d’aqueth foncionament.

 

A perpaus de la negacion

Dens un deus darrèrs numèros de la revista (cf. Reclams n° 822-823), que parlèi de la negacion. La pareishuda d’un recuelh de textes administratius De mot a mot, archives et chroniques des Pyrénées en occitan gascon [1], que’m da lo parat de tornar sus aquera question. En léger l’introduccion deu libe e lo libe eth medish, que cadoi sus l’advèrbi noarremenx, comentat dens l’introduccion (pp. 23-24) per J. L. Lavit, l’editor d’aqueths tèxtes, e emplegat mantuns còps dens las minutas e nòtas de Barthelemy deu Matha, notari en Lavedan, comtat de Bigòrra. L’advèrbi noarremenx qu’ei emplegat com equivalent deu francés “neantmoingz” – “néanmoins”, en francés modèrne. Dens aqueth tèxte, que s’i tròba tanben la forma no remenx (hèra minoritària) ; que sembla estar ua varianta fonetica e grafica de la qui balha lo diccionari d’Emil Levy [2] nonremens. Las duas formas que son compausadas de tres elements no + arren + menx e no + re + mens qui representan a de reng : l’advèrbi de negacion no(n), lo nom arre(n) o re(n) e l’advèrbi menx (forma gascona), mens (forma lengadociana). Que poderén estar redusidas a dus elements : noarre + menx e nonre + mens, si consideram que los elements noarren e nonre son emplegats generaument d’ua faiçon autonòma, mei precisament com noms.

Suu diccionari de Palai, que i a mots de medish sens e de forma quasi parièra, qui presentan un còp g, un còp b,davant au, ou o o. Que n’èi re­lhevat mantun : baudùflo, gaudùflo ; abòr, agòr ; bìgou, forma de pìbou ; saboutì, seboutì, autas formas per segoutì ; abhounie, abounie, autas formas per agounie ; debourà, degourà ; agouloupà, engouloupà, autas formas per embouloupà ; goumì, forma (marcada lanesa) per boumì ; goupìlh, entau quau Palai e renvia a boupélh (qu’ei un nom de planta) ; gourdoû, deu quau indica « corruption de bourdoû » ; boundroû, forma de goundroû. Qu’avem trobat tanben un cas drin diferent, de dus mots l’un dab b l’aute dab g, dab sens pròches mes dinstints : bourboùlh « bouillonnement, frémissement de liquide », gourgoùlh « tournoiement d’eau, remous ». Mei que probable que s’ageish d’un sol mot dont duas formas desparièras e’s son especializadas dens l’usatge.

version occitana deu Liber de proprietatibus rerum de Bartholomeus Anglicus

gascon

Deu 18 de mars dinc au 17 de junh, qu’estó presentada au Musèu Na­cionau deu Castèth de Pau ua mustra : Gaston Febus (1331-1391), Prince Soleil, armas, amors e cassa, apitada peu Musèu de Cluny (Musèu Nacionau de l’Edat Mejana), per la BNF e lo Musèu Nacionau deu Castèth de Pau. Au parat d’aquera manifestacion, mantuns objèctes e documents originaus qu’estón presentats, au bèth miei deus quaus un manuscrit unic : lo qui contien l’arrevirada en occitan ancian deu Liber de proprietatibus rerum escrivut per Bartholomeus Anglicus peus entorns de 1240-1250. Aqueth manuscrit1, conservat a la Bibliotèca Sainte-Geneviève a París, qu’ei beròi illustrat de miniaturas excepcionaus e qu’ei titolat : Elucidari de las proprietats de totas res naturals.