Recherche de mots-clés: Total 6 résultats trouvés.
Catégorie: Editoriau Classement

Arrevirat deu francés per Maurici Romieu.

 Article tirat de « Les Variantes du discours régionaliste en Béarn », Actes deu collòqui de Pau deus 16 e 17 de noveme 2001, amassats per Jean-Pierre Barraqué e Christian Thibon, « Universitària », Gasconha, Universitat de Pau e deus País de l’Ador (ITEM), Pau-Ortès, p. 243-268.

Mais je ne veux pas dissimuler que cinq ou six ans après j’en vis une gravure que je trouvai fort ressemblante,et mon souvenir n’est plus que la gravure.[1]

Stendhal

 

Tornar aproprià’s la memòria dens lo tèxte literari qu’amia forçadament ua restitucion deu passat e ua mesa a distància deu temps atau constituit, a las quaus se ligan las projeccions imaginadas per l’Autor o lo Legedor ; ua vertadèra fabricacion destinada a la lectura e de la quau l’objectiu ei a l’encòp d’assegurar la foncionalitat textuau (l’Autor n’escriu pas que la soa recomposicion) e de har vàder, activar e exorcisar los presupausats fantasmatics de la lectura (lo Legedor que lei çò qui arreconeish per avanças).

Aqueths mecanismes literaris ne pòden pas estar desassociats de l’implicacion deu subjècte dens l’òbra literària de l’ua part, e de las condicions sociaus de la produccion deu tèxte, deu paisatge e deu lòc dens los quaus e dab los quaus l’escrivan vòu produsir, de l’auta part.

Quousque tandem…?[1]

Maurici Romieu

Aquera question “Dinc a quan…?” – dinc a quan l’Estat francés e va continuar d’arrefusar lo dret d’existir a las lengas de França – que poderé estar pausada au President actuau, qui com mantuns deus sons davancèrs, que sian de dreta o d’esquèrra, a defautat a las promessas hèitas publicament e escriutas en letras de motle suus programas electoraus. E va caler créder fin finala los descridaires[2] de la democracia qui disen que las promessas electoraus e son hèitas sonque tà amusar los pepiòts[3] ?

Cada còp, la decebuda qu’ei estada a la mesura deus espers gessits d’aqueras promessas. Non pòdi està’m de pensar a un arreproèr chinés – qu’ei causa sabuda que los Chinés, quitament si ne son pas tots discípols de K’ong fou tseu [4] o de Lao-Tseu, son òmis de saviesa – : Cent “non” que son mensh blaçants qu’un “òc” qui n’ei pas jamei tienut (desencusatz-me : n’èi pas podut balhar lo tèxte chinés ; que’vs calerà donc contentar de l’adaptacion occitana, mei comprenedera bahida !).

Un còp mei la decebuda qu’ei grana, autant mei que la situacion de las lengas ei mei anar mei critica. A despieit d’aquò, que devem continuar, contra vent e mareja, d’assegurar la pareishuda de la revista e la publicacion de libes, en sacrificar òras e òras deu noste temps shens aver l’esper de véder espelir un dia ua vertadèra reconeishença de la lenga. Que pensi tanben a tots los nostes davancèrs de l’Escòla qui desempuish mei de cent ans an tribalhat com pècs tà assegurar la vita de la revista e l’edicion de libes, qui n’an pas deishat de cridar viahòra tà har compréner a mantuas generacions de responsables politics las miaças qui pesavan sus l’aviéner de la lenga, miaças qui son mei anar mei presentas, mei prementas. Malaja ! Ne son pas jamei estats escotats.

Be cau que la situacion de las lengas de França sia maishanta tà que mantuns responsables associatius e elejuts ajan pres l’iniciativa de demandar a l’UNESCO l’asili culturau tà las lengas de França. Aquerò que vòu díser que las reïvindicacions tradicionaus : demandas oficiaus, peticions, manifestacions publicas n’an pas servit ad arren. Aquerò qu’amuisha tanben lo haut nivèu de desesperança deus militants qui veden morir las lengas shens poder har empach.

Quin podem continuar de har paréisher ua revista, de publicar libes escriuts dens ua lenga qui n’existeish pas oficiaument, qui ne’s ved pas, qui ne s’enten pas qui ne s’ensenha quitament pas mei ? Qu’avem l’impression que l’Estat francés e’s contenta d’espiar los darrèrs badalhs de las lengas en saber que dens quauques annadas seràn mortas e qu’atau lo problèma serà reglat ; hastiau qu’ei aqueth comportament e indigne d’un país democratic.

En ua tau situacion, léger e escríver la lenga qu’ei combàter entà la subervita. Qu’èi çò qui hèm, un còp mei ; dab aqueste numèro de Reclams, que’vs perpausam rubricas acostumadas, arreviradas, tèxtes de creacion e tanben estudis linguistics e literaris. Bona lectura a tots !

 

1 - Quousque tandem… : Dinc a quan… Que son los purmèrs mots deu purmèr discors de Ciceron, avocat e òmi politic roman, prononciat davant lo Senat de Roma contra Catilina qui èra acusat de manigançar contra la Republica.

2 - Descridaire : dénigreur

3 - Pepiòt : niais ; sot

4 - K’ong fou tseu ; coneishut devath lo nom de Confucius

Dens l’editoriau deu darrèr numèro, que parlèm de la situacion de las edicions e de la revista Reclams, ua situacion preocupanta. Abans de v’assabentar drin sus l’evolucion d’aquera situacion, que’vs volerem mercejar deu vòste sostien morau e financèr ; las cotisas qu’asseguran ua part importanta deu finançament de la revista e de las publicacions e que son la pròva deu vòste engatjament associatiu ; l’auta part deu finançament que vien de las collectivitats territoriaus (Conselh generau deus P.A., Conselh regionau d’Aquitània). L’ideau que seré de’s passar de las ajudas publicas ; uei lo dia, lo nombre deus abonats n’ac permet pas. Tad aquò, que caleré que doblèsse, çò qui, dens la situacion actuau de la lenga, ei drin utopic. E poderé cambiar aquera situacion d’ara endavant ?

Mercés a la volontat d’uns parlamentaris de dreta e d’esquèrra, un projècte de lei sus las lengas regionaus qu’èra suu punt d’estar depausat suu Burèu de l’Assemblada nacionau. Mes, au darrèr moment, que sembla que pelejas politicas sian a’n travar l’espelida. Lo projècte de lei estosse discutit a l’Assemblada, ne’ns podem pas empachar de pensar a las oposicions ahuegadas qui’s manifestèn au parat de las diferentas discutidas sus la supression de l’article 2 de la Constitucion e qui ne mancaràn pas de’s tornar manifestar si un projècte de lei sus las lengas minorizadas ei presentat. En ua tau situacion, e podem estar optimistas suu contiengut finau d’aquera lei e sus las condicions de la soa aplicacion ?

La question que’s pausa clarament : quin l’occitan e pòt continuar de víver dens las condicions actuaus : shens nada reconeishença oficiau, shens nada plaça dens l’espaci public o suus mejans modèrnes de comunicacion ? Lo tribalh de tots los qui combatejan tot dia (personas, associacions…), tà cambiar aquera situacion, per tan consequent que sia, ne sufeish pas mei per’mor la practica de la lenga que continua de baishar. Adara qu’ei au poder politic de har lo son tribalh legislatiu ; que i a urgéncia !

Tornem a la nosta associacion ! La situacion financèra que comença de’s regularizar mercés a un esfòrç obtiengut de la part deu noste partenari In 8, a l’ajuda preciosa de l’Escòla Gaston Febus–Castèth de Mauvezin qui a pres en carga lo còst deu darrèr numèro de Reclams, enfin a l’ajuda grana deu Conselh regionau d’Aquitània qui ei estada mantienuda. Las negociacions miadas dab lo Conselh generau deus Pirenèus Atlantics qu’an permetut, fin finala, d’obtiéner ua subvencion de 4000€, com en 2009. Que sian tots mercejats !

Quan lo cabinet comptable aja passat los comptes de 2010 (qu’ei sus acabar lo son tribalh), que poderam har un punt mei precís sus la situacion financèra, dab l’estat deus abonaments e de las ventas de libes. D’après las chifras provisòrias qui avem, lo nombre deus abonats que’s mantieneré a haut o baish 160 (que cau notar totun un nombre mei important d’abonats joens). Actuaument, ua de las dificultats màgers qu’ei de crubar tots los abonaments ; vertat que los uns e los autes ne pensam pas tostemps a pagar totas las nostas cotisas o los nostes abonaments, quan comença ua annada navèra per’mor, sovent, qu’èm aderents de mantuas associacions e abonats a mantuas revistas o jornaus. Tà evitar los desbrombs, que vam hicar en plaça pro viste, un sistèma de relanç individualizat e sistematic, com ac hèn totas las autas revistas ; qu’ei un procediment normau.

Lo 25 de mai de 2010, los membres deu Burèu deus Reclams qu’encontrèn Mathilde Rimaud, de l’ECLA (Agence Régionale Aquitaine pour l’Écrit, le Cinéma, le Livre et l’Audio-visuel) e Jérémie Obispo (CR d’Aquitània), tà analisar lo foncionament de l’Associacion e ensajar de compréner los problèmas qui encontra. Mathilde Rimaud que pensa que i a drin de flaquèr dens lo noste foncionament au nivèu de la difusion e de la promocion deus libes qui publicam.

La difusion

Actuaument, los difusaires ne hèn pas l’esfòrç de promòver los libes editats per l’Associacion, pr’amor l’Associacion ne’us demanda pas nat rendut-compte precís deu tribalh de difusion. Que caleré que i avosse, de la nosta part, un dialòg mei regular dab los difusaires :

– tà’us demandar un seguit precís de las ventas : los autors e los libes qui’s venen, los libraris qui an ventas de las bonas, per exemple ;

– tà’us presentar sistematicament las publicacions navèras ;

– tà entertiéner ligams mei estrets dab los libraris qui s’investeishen dens la venta deus libes.

La promocion

Que caleré que la promocion deus libes estosse mei sistematica :

– soscripcions generalizadas : butletins de soscripcion dens Reclams e suu site Internet…

– publicitats dens la premsa, intervistas deus autors ;

– presentacions publicas deus libes dab signaturas peus autors…

Tà har brac, segon Mathilde Rimaud, lo flaquèr de l’Associacion qu’ei sustot au nivèu de la comercialisacion : n’avem pas lo reflèxe comerciau. D’aquerò, que n’èm tots conscients mes aqueth tribalh que demanda de la part de l’Associacion un investiment en temps qui tots los membres deu Burèu o deu CA ne pòden pas assumir. Aquera question que serà a l’ordi deu dia deu CA qui arriba.

Lo programa editoriau de 2010 qu’ei per ua part realizat ; un deus dus libes qui èran en soscripcion, Sorrom Borrom, lo saunei deu Gave, qu’ei dejà pareishut e l’aute Ulisse au flume, que deveré sortir pro viste : tad aquò, qu’atendem la subvencion regionau qui non deveré trigar. Segon l’estat de las finanças, lo CA de deceme qu’establirà lo programa editoriau de 2011.

Enfin, la demanda qui èra estada hèita a la Commission paritaire des publications et agences de presse de ns’atribuir un certificat d’inscripcion qu’ei estada regetada ; dab l’ajuda d’Eric Rey-Bèthvéder, l’Associacion qu’a aviat un recors au près deu Tribunau Administratiu de París qui ei sol competent dens aqueth ahar. Adara, que cau aténder la soa decision. Aqueth certificat d’inscripcion, que’ns permeteré d’obtiéner una tarifa redusida peus mandadís postaus e donc d’estauviar moneda.

Tà redusir lo còst deus mandadís e tà aleugerir lo tribalh de la redaccion, que vam tanben estudiar la possibilitat de passar a tres numèros per an. Mes aquerò que demanda reflexion. Com ac disèn dens lo darrèr editoriau, tot ne’s poderà pas har en quauques mes ; totun, dab la volontat deus gavidaires e lo vòste sostien, l’Associacion que continuarà de har cap.

“ Oui, je lis. J’ai ce ridicule. J’aime les beaux poèmes, les vers bouleversants et tout l’au-delà de ces vers. Je suis, comme pas un, sensible à ces pauvres mots merveilleux laissés dans notre nuit par quelques hommes que je n’ai pas connus.”

Louis Aragon, Traité de style.

Tà parlar drin de la lectura, n’èi pas trobat arren qui sia mei convencent qu’aquestas linhas escrivudas per l’autor de Les yeux d’Elsa. Aqueth recuelh, que’u descobrí en 1963-1964, au parat d’un cors de literatura latina a la Facultat de las Letras de Tolosa. Lo professor qu’èra encargat de’ns har descobrir lo purmèr libe de las Elegias de Propèrci (Sextus Propertius – Ièr sègle abans J-C). Propèrci, amic de Mecenas (en aqueth temps los òmis politics qu’ajudavan los escrivans, los poètas) e d’un aute poèta, Ovidi (Ovidius), que’s morí hèra joen (n’avè pas qu’un trentenat d’annadas) après aver escrivut quate libes d’elegias. Dens las Elegias, Propèrci que canta lo son amor o meilèu la soa passion per ua gojata qui apèra Cynthia.

Mei de quarante cinc ans après aver lejut, arrevirat, comentat aqueras elegias encantadoras, que m’arrememòrii aqueth vèrs de l’ua de la purmèras elegias :

Cynthia prima miserum me cepit ocellis…

“Cintia, la purmèra, que m’enhadè dab los sons uelhs beròis, jo, praube malurós.”

Que m’arrememòrii tanben quauques vèrs deu recuelh Les yeuxd’Elsa, qu’aqueth professor e ns’avè lejut tà’ns’amuishar, au delà deus sègles, la permanéncia d’ua tematica : lo ròtle de l’espiar dens la vaduda deu sentiment amorós :

“Tes yeux sont si profonds qu’en me penchant pour boireJ’ai vu tous les soleils y venir se mirerS’y jeter à mourir tous les désespérésTes yeux sont si profonds que j’y perds la mémoire.”

Que pensi a la beròja novèla de J.F. Brun, publicada dens aqueste Reclams : Una ombra sus la mosaïca, qui evòca ua nueit de holia amorosa enter lo poèta latin Catul e la beròja Claudia. Un còp mei, que vedem lo poder embelinaire deus uelhs :

“[…] la veguèt salir dau portal de marbre, divina, leugieireta, amb un sorire a rendre baug e aqueles uòlhs, fuòc de voluptat, aqueles uòlhs que d’ausida s’èran bracats sus el, el solet, portaires de tota la doçor alisaira dau mond : Claudia !”

Léger que cau : tèxtes ancians, tèxtes modèrnes, tèxtes contemporanèus ; los tèxtes ne mancan pas tà contentar la nosta hami de lectura. Los editors occitans que presentan catalògues hornits de libes de tota traca : pròsa, poesia, reedicions, arreviradas… E aqueste numèro de la revista que v’auhereish, en pròsa e en poesia, un escantilh de tèxtes de grana qualitat. Legetz-los dab passion ; deishatz-vos encantar per “aqueths praubes mots meravilhós” com ac escriu lo poèta Louis Aragon.

 

Aqueste numèro de Reclams, lo purmèr de 2011, qu’ei doble ; que’n serà tanben lo segond. Au moment quan clavam lo present numèro, n’avem pas arrecebut nada responsa deu Tribunau administratiu de París a perpaus deu recors qui èra estat aviat. La decision qui avem presa de realizar dus numèros dobles l’an e non pas quate, com ei estat tostemps la tradicion e com ac hèn la màger part de las revistas literàrias occitanas o francesas qu’ei tà har economias suu còst deus mandadís e de la fabricacion. Aquera decision qu’entra donc dens la politica generau d’economias qui ns’a permetut de redusir las nostas despensas e de melhorar la nosta situacion financèra.

Las darrèras chifras qui avem qu’amuishan que la baisha deus abonats e s’ei estabilizada, mercés a quauques adesions navèras e a la mesa en plaça d’un sistèma de relança sistematica au près de tots los desbrembius ; a un moment o un aute que n’èm tots malurosament. L’ordinator, eth, qu’a ua memòria solida, au mensh quan fonciona de plan !

Dab las cotisas, la venda deus libes qui a pujat un bèth drin e l’ajuda de las collectivitats territoriaus (Departament deus P.A e Region Aquitània), mercés a las economias de foncionament, la situacion financèra que s’ei estabilizada en 2010. Mes la situacion d’ua associacion com la nosta qui publica ua revista e libes occitans n’ei pas jamei assegurada: ua baisha deu nombre deus abonats, de las vendas de libes o de las ajudas publicas que pòt miaçar los equilibris fragiles qui ensajam de mantiéner.

Tà çò qui ei deu programa editoriau, qu’avem pres drin de retard ; en 2011 enfin, que va paréisher la pèça de teatre de Bernat Manciet Ulisse au flume (qu’èra prevista dejà entà 2009); los problèmas financèrs que l’an retardada. Ua auta publicacion qu’ei prevista, sia ua edicion navèra de la novèla de J. V. Lalana, Ua venjança, pareishuda a Ortès en 1899, sia lo purmèr volum d’ua edicion navèra e aumentada de Vita vitanta de M. Camelat pr’amor la darrèra, la de 1971, hèita per l’E.G.F. qu’ei adara esgotada.

Que cau saber que lo tribalh e lo còst de l’edicion d’un libe qu’ei mei anar mei pesuc e la soa difusion aleatòria. Que’ns calerà pausar la question deu noste foncionament : e podem continuar de publicar libes solets ? E’ns devem amassar dab autes editors tà mutualizar los nostes mejans umans e financèrs e tanben respóner a la volontat de las collectivitats territoriaus qui s’estiman mei d’ajudar ua estructura unica meilèu que mantuas.

Dens aqueste Reclams, coma ac avem dejà hèit, que hèm ua plaça a quauques autors joens ; lo ròtle d’ua revista com Reclams qu’ei de’us encoratjar pr’amor que representan l’aviéner de la lenga ; que continua d’arcuélher autors qui escriven autas varietats d’occitan : las diferéncias lingüisticas e culturaus que son ua hont d’enriquiment recipròc e non pas ua miaça com ac volerén har créder quauques uns peus quaus las consideracions ideologicas passan abans la lenga.

Tà nosauts, la lenga qu’ei e que serà tostemps ua prioritat absoluda.

La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap. La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins.De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.La revista nosta qu’ei a la crotzada deus camins. De maulauta qu’èra ger qu’ei enqüèra uei lo dia un bèth drin floisha. Per’mor d’aquò que desiram consolidar la soa santat fragila. Augan, com l’an passat, que haram paréisher duas revistas doblas, hargadas dab pròsas e poesias, essais, lecturas d’autors navèths e confirmits. Qu’esperam de que los sons legedors fidèus e’n seràn contents e dilhèu urós de l’aubrir e de la léger dinc au cap.